Latem 2025 r. Polskie Sieci Elektroenergetyczne zaczęły regularnie ograniczać produkcję energii z instalacji PV w ramach tzw. redysponowania. Właściciele dużych instalacji mogą w tej sytuacji ubiegać się o rekompensaty finansowe – o ile spełnią określone warunki.

Na czym polega redysponowanie PV przez PSE?

Redysponowanie to działanie podejmowane przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE), polegające na czasowym ograniczeniu produkcji energii elektrycznej z odnawialnych źródeł (głównie z farm fotowoltaicznych) w celu utrzymania stabilności krajowego systemu elektroenergetycznego. W praktyce oznacza to zdalne polecenie redukcji mocy wytwórczej, gdy sieć przesyłowa nie jest w stanie przyjąć nadmiaru energii, szczególnie w słoneczne dni przy niskim zużyciu krajowym.

Redysponowanie nie dotyczy mikroinstalacji (do 50 kWp), ale obejmuje większe źródła PV, zwykle podłączone do sieci średniego lub wysokiego napięcia. W ostatnich miesiącach, m.in. w lipcu 2025, PSE coraz częściej korzysta z tego mechanizmu, co otwiera drogę do rekompensat za przymusowe ograniczenia produkcji.

Kiedy i dlaczego PSE może ograniczyć produkcję energii?

PSE jako operator systemu przesyłowego ma obowiązek utrzymywania równowagi między produkcją a zużyciem energii w całym kraju. Gdy występuje nadpodaż prądu, np. w bardzo słoneczne dni, przy jednoczesnym spadku zapotrzebowania (weekendy, święta, godziny południowe), sieć może zostać przeciążona, co grozi jej destabilizacją. W takich sytuacjach PSE może zlecić tzw. redysponowanie, czyli czasowe ograniczenie produkcji w wybranych źródłach, w tym instalacjach PV.

Działanie to nie jest dowolne – musi być uzasadnione technicznie i zgodne z przepisami prawa energetycznego. PSE wybiera instalacje, których ograniczenie pozwoli na szybkie przywrócenie stabilności systemu, przy możliwie najmniejszych konsekwencjach gospodarczych. Redysponowanie może trwać od kilkunastu minut do kilku godzin i jest coraz częstszą praktyką ze względu na dynamiczny rozwój OZE w Polsce.

Czy za przymusowe ograniczenie produkcji przysługują rekompensaty?

Tak – właścicielom instalacji PV, których produkcja została ograniczona przez PSE w ramach redysponowania, przysługują rekompensaty finansowe. Wynika to z przepisów ustawy Prawo energetyczne oraz zasad funkcjonowania krajowego systemu elektroenergetycznego. Rekompensata ma na celu zrekompensowanie utraconych przychodów z tytułu niewyprodukowanej energii, której instalacja nie mogła wprowadzić do sieci z przyczyn niezależnych od właściciela.

Aby otrzymać rekompensatę, instalacja musi spełniać określone warunki – przede wszystkim być przyłączona do sieci średniego lub wysokiego napięcia, posiadać sprawny system pomiarowy (najczęściej telemetryczny), a także zawartą umowę z operatorem, która dopuszcza rozliczanie ograniczeń mocy. Wniosek o rekompensatę należy złożyć do PSE w wyznaczonym terminie, wraz z kompletem danych potwierdzających wielkość potencjalnej produkcji i czas jej ograniczenia.

Jakie dokumenty są potrzebne do uzyskania rekompensaty?

Aby otrzymać rekompensatę za redysponowanie instalacji PV, właściciel musi przygotować i złożyć do Polskich Sieci Elektroenergetycznych odpowiedni wniosek, zgodny z aktualnym wzorem opublikowanym przez PSE. Do wniosku należy dołączyć szczegółową dokumentację techniczno-pomiarową, która potwierdzi, ile energii instalacja mogłaby wyprodukować, gdyby nie została ograniczona.

Podstawowe wymagane dokumenty obejmują:

• dane telemetryczne lub pomiarowe z instalacji za okres ograniczenia (przed i po interwencji),
• prognozę produkcji energii dla danej jednostki w danych warunkach pogodowych,
• informacje o planowanej generacji (np. harmonogram pracy źródła),
• dokument potwierdzający decyzję PSE o redysponowaniu (jeśli dostępny),
• oświadczenie właściciela instalacji o spełnieniu warunków formalnych.
  

PSE może również wymagać dodatkowych danych lub weryfikacji, np. na podstawie danych z operatora sieci dystrybucyjnej (OSD), do której instalacja jest przyłączona. Wniosek należy złożyć we wskazanym terminie, zwykle do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym miało miejsce ograniczenie.

Jak obliczane są rekompensaty za redysponowanie PV?

Wysokość rekompensaty za ograniczenie produkcji energii z instalacji PV jest obliczana na podstawie ilości energii, której nie udało się wprowadzić do sieci z powodu redysponowania oraz średniej ceny energii obowiązującej w danym okresie. Najczęściej stosuje się ceny z Rynku Dnia Następnego (RDN) lub inne stawki referencyjne ustalone przez PSE.

Podstawowy wzór wygląda następująco:

Rekompensata = (planowana generacja – rzeczywista generacja) × cena jednostkowa (np. z RDN)

Dla przykładu: jeśli farma PV o mocy 1 MW została ograniczona na 2 godziny, a prognozowana produkcja w tym czasie wynosiła 1,6 MWh (0,8 MWh/h), a średnia cena z RDN w tym okresie to 450 zł/MWh, to rekompensata wyniesie: 1,6 MWh × 450 zł = 720 zł.

W niektórych przypadkach PSE może dodatkowo uwzględniać indywidualny profil produkcji danej instalacji lub weryfikować dane na podstawie pomiarów historycznych. Ważne jest, aby instalacja posiadała dokładny system telemetryczny, który rejestruje rzeczywiste wartości produkcji w czasie rzeczywistym.

Czy mikroinstalacje też otrzymają odszkodowanie?

Nie, w obecnym stanie prawnym mikroinstalacje, czyli instalacje o mocy do 50 kWp, nie są objęte systemem redysponowania prowadzonym przez PSE, a tym samym nie kwalifikują się do rekompensat za ograniczenie produkcji energii. Działania redysponujące dotyczą wyłącznie większych źródeł wytwórczych, najczęściej przyłączonych do sieci średniego lub wysokiego napięcia, które mają podpisane stosowne umowy i działają w ramach rynku bilansującego.

Mikroinstalacje są zarządzane na poziomie operatorów sieci dystrybucyjnych (OSD) i nie podlegają centralnemu sterowaniu przez PSE. Nawet jeśli zdarzy się sytuacja, w której operator lokalny ograniczy możliwość odbioru energii z mikroinstalacji (np. z powodu przeciążenia transformatora), obecnie nie istnieje formalny mechanizm odszkodowawczy dla takich przypadków. Istnieją jednak przesłanki, że w przyszłości (jeśli skala zjawiska się zwiększy) pojawi się konieczność stworzenia ram prawnych obejmujących również mikroinstalacje.

Co zrobić, gdy otrzymasz komunikat o redysponowaniu?

Jeśli jesteś właścicielem instalacji PV i otrzymasz od PSE komunikat o redysponowaniu, kluczowe jest szybkie działanie i odpowiednia dokumentacja. Przede wszystkim należy upewnić się, że instalacja rejestruje dane telemetryczne – będą one podstawą do ubiegania się o rekompensatę. Warto też sprawdzić, czy Twoja instalacja spełnia formalne warunki udziału w rynku bilansującym oraz czy masz podpisane odpowiednie umowy z operatorem.

Kolejne kroki to:

• zabezpieczenie danych z systemu pomiarowego z okresu ograniczenia,
• wygenerowanie raportu pokazującego planowaną i rzeczywistą produkcję energii,
• przygotowanie wniosku do PSE wraz z wymaganymi załącznikami,
• w razie wątpliwości – kontakt z doradcą ds. energii lub prawnikiem specjalizującym się w OZE.

Nie warto zwlekać, ponieważ PSE wyznacza konkretne terminy na składanie wniosków o rekompensaty, a brak wymaganej dokumentacji może skutkować ich odrzuceniem. Dobrze udokumentowana strata to podstawa do odzyskania należnych środków.

Podsumowanie

Właściciele większych instalacji PV (powyżej 50 kWp), których produkcja została ograniczona przez PSE w ramach redysponowania, mogą ubiegać się o rekompensaty finansowe. Warunkiem jest m.in. posiadanie systemu telemetrycznego, odpowiednich umów z operatorem oraz kompletna dokumentacja potwierdzająca planowaną produkcję. Mikroinstalacje nie kwalifikują się do odszkodowań. Kluczowe znaczenie ma szybka reakcja i terminowe złożenie wniosku.