Pompy ciepła zyskały w ostatnich latach status jednej z najbardziej efektywnych i ekologicznych technologii grzewczych, wpisując się w cele dekarbonizacji budownictwa w Europie i w Polsce. Jednak po rekordowych wzrostach sprzedaży w 2021 i 2022 roku, rok 2024 przyniósł wyraźne spowolnienie – zarówno na rynku krajowym, jak i europejskim. Czy to chwilowe osłabienie, czy początek nowego trendu? 

Stan rynku pomp ciepła w Polsce i Europie

Rok 2023 zakończył się w Polsce znaczącym spadkiem sprzedaży pomp ciepła – do 124 400 sztuk, czyli o 39% mniej niż rok wcześniej, kiedy to rynek zanotował rekordowe 203 300 instalacji. Ten spadek miał swoje źródła m.in. w rosnących cenach energii elektrycznej, niepewności wokół programu „Czyste Powietrze” oraz ograniczonej wiarygodności długofalowych mechanizmów wsparcia.

Na tle Europy Polska nie była wyjątkiem – według danych Europejskiego Stowarzyszenia Pomp Ciepła (EHPA), sprzedaż w 2024 roku spadła średnio o 22% we wszystkich analizowanych krajach. Wyjątkiem okazała się Wielka Brytania, gdzie odnotowano wzrost aż o 63%, głównie za sprawą nowych regulacji wymuszających rezygnację z kotłów gazowych w nowym budownictwie. Mimo tych spadków, rynek nadal pozostaje jednym z najbardziej perspektywicznych sektorów ogrzewania – z liczbą ponad 26 milionów zainstalowanych pomp ciepła w całej Europie i dużym potencjałem odbicia po 2025 roku.

Rodzaje technologii w pompach ciepła i ich udział w rynku

Na polskim rynku pomp ciepła zdecydowanie dominuje technologia powietrze–woda, która w 2022 roku stanowiła aż 92% wszystkich sprzedanych urządzeń. Jej popularność wynika przede wszystkim z relatywnie niższych kosztów instalacji, prostszej konstrukcji oraz możliwości montażu w istniejących budynkach bez konieczności wykonywania głębokich odwiertów czy dostępu do źródła wody.

Mimo dominacji powietrznych pomp ciepła, rośnie zainteresowanie bardziej zaawansowanymi technologiami, takimi jak pompy gruntowe oraz woda–woda. Choć są droższe na etapie inwestycji, wyróżniają się wyższą stabilnością pracy i większą efektywnością przy niskich temperaturach zewnętrznych. W ostatnich latach, dzięki rozwojowi technologii i dostępności dofinansowań, te rozwiązania stają się coraz bardziej dostępne, zwłaszcza w nowym budownictwie jednorodzinnym oraz inwestycjach komercyjnych.

Tendencje w Europie są zbliżone – w większości krajów dominują pompy powietrzne, ale zauważalny jest wzrost udziału systemów hybrydowych (np. pompa + PV + magazyn energii), które zwiększają autokonsumpcję i efektywność energetyczną całego obiektu. W najbliższych latach przewiduje się dalszy rozwój tego segmentu – szczególnie tam, gdzie rośnie znaczenie samowystarczalności energetycznej i zeroemisyjności.

Efektywność i parametry techniczne nowoczesnych pomp ciepła

Jednym z głównych powodów, dla których pompy ciepła cieszą się rosnącym zainteresowaniem, jest ich wysoka efektywność energetyczna. Nowoczesne urządzenia – szczególnie te z segmentu premium – osiągają współczynniki COP (Coefficient of Performance) na poziomie 4,0–6,0. Oznacza to, że z 1 kWh zużytej energii elektrycznej można uzyskać od 4 do 6 kWh energii cieplnej, co przekłada się na bardzo niskie koszty eksploatacyjne.

Szczególnie dobrze sprawdzają się w tej kategorii pompy gruntowe, które dzięki stabilnej temperaturze dolnego źródła zapewniają wysoką sprawność przez cały rok, niezależnie od warunków zewnętrznych. W przypadku pomp powietrznych wydajność jest bardziej zależna od temperatury otoczenia, jednak nowe modele radzą sobie znacznie lepiej niż ich poprzednicy – potrafią skutecznie pracować nawet przy –20°C.

Dodatkowym atutem współczesnych pomp ciepła jest integracja z systemami fotowoltaicznymi, magazynami energii oraz inteligentnym zarządzaniem (smart home, AI, IoT). Takie połączenia pozwalają optymalizować zużycie energii, zwiększać autokonsumpcję oraz unikać przeciążeń sieci w godzinach szczytu. Coraz częściej spotykane są również systemy z funkcją chłodzenia pasywnego lub aktywnego, dzięki czemu pompa ciepła może pełnić funkcję całorocznego systemu zarządzania klimatem w budynku.

Finansowanie i regulacje wspierające rynek pomp ciepła

Rozwój rynku pomp ciepła jest silnie powiązany z dostępnością programów dofinansowania oraz z ramami prawnymi promującymi technologie niskoemisyjne. W Polsce jednym z najważniejszych źródeł wsparcia pozostaje program „Czyste Powietrze”, który dofinansowuje wymianę starych źródeł ciepła na pompy, szczególnie w domach jednorodzinnych. Jednak zmienność zasad programu i jego skomplikowana obsługa skutkują niskim zaufaniem społecznym, co wpływa negatywnie na skalę wykorzystania dostępnych środków.

Na poziomie Unii Europejskiej funkcjonują bardziej długofalowe mechanizmy, takie jak REPowerEU czy fundusze modernizacyjne, które wspierają transformację sektora budownictwa. W niektórych krajach obowiązują już przepisy, które całkowicie zakazują montażu nowych kotłów gazowych w nowo budowanych budynkach (np. w Wielkiej Brytanii od 2027 roku), co bezpośrednio przekłada się na wzrost popytu na pompy ciepła.

Warto dodać, że wiele państw oferuje także ulgi podatkowe, preferencyjne kredyty i wsparcie dla instalacji łączących pompę ciepła z fotowoltaiką i magazynem energii. Tego typu pakiety są szczególnie efektywne, ponieważ zwiększają opłacalność inwestycji i podnoszą ogólną efektywność energetyczną budynków. W Polsce, aby zwiększyć atrakcyjność rynku, niezbędne będzie uproszczenie procedur, stabilność przepisów oraz rozwój mechanizmów wsparcia kierowanych nie tylko do osób fizycznych, ale też do spółdzielni mieszkaniowych i sektora komercyjnego.

Przyszłość rynku pomp ciepła – prognozy na lata 2025–2030

Pomimo chwilowego spowolnienia, prognozy dla rynku pomp ciepła pozostają optymistyczne – zarówno w Polsce, jak i w całej Europie. Według szacunków analityków, do 2033 roku wartość europejskiego rynku pomp ciepła może wzrosnąć do ponad 54 miliardów dolarów, przy średniorocznym tempie wzrostu (CAGR) na poziomie około 14–18%. Główne motory napędowe to rosnące wymogi efektywności energetycznej, regulacje ograniczające stosowanie paliw kopalnych w budownictwie oraz stale rozwijające się systemy wsparcia finansowego.

W Polsce rynek ma szansę na odbicie już w 2025 roku, pod warunkiem poprawy otoczenia legislacyjnego i odbudowy zaufania do programów dotacyjnych. Coraz więcej inwestorów indywidualnych i deweloperów dostrzega zalety rozwiązań bezemisyjnych – zwłaszcza w połączeniu z PV i inteligentnymi systemami zarządzania budynkiem.

W dłuższej perspektywie trend ten może się umacniać – nie tylko ze względu na regulacje unijne, ale również w odpowiedzi na potrzeby związane z niezależnością energetyczną i stabilizacją kosztów ogrzewania. Co istotne, dynamiczny rozwój technologii (takich jak pompy niskotemperaturowe, pompy z czynnikiem naturalnym, systemy zintegrowane z magazynami energii) sprawi, że urządzenia te staną się bardziej wydajne, cichsze i łatwiejsze w instalacji – a tym samym bardziej atrakcyjne dla szerokiego grona użytkowników.

Podsumowanie

Pompy ciepła pozostają jednym z kluczowych elementów transformacji energetycznej budownictwa – łączą wysoką efektywność, niską emisyjność i coraz większą dostępność technologiczną. Mimo spadku sprzedaży w 2024 roku, rynek ten nie wyczerpał swojego potencjału. Wręcz przeciwnie – przewidywana stabilizacja cen energii, rozwój programów wsparcia i coraz bardziej rygorystyczne normy dla nowych budynków mogą sprawić, że już w 2025 roku sprzedaż pomp ciepła znów zacznie rosnąć.

W Polsce przyszłość tej technologii zależy przede wszystkim od zaufania do mechanizmów finansowania, uproszczenia procedur i promocji rozwiązań łączonych – np. pompa + fotowoltaika + magazyn. Jeśli te warunki zostaną spełnione, pompy ciepła mogą w kolejnych latach zdominować rynek ogrzewania, wypierając stopniowo urządzenia oparte na paliwach kopalnych.